در 1247، پاپ اينوسان چهارم (1243 ـ 1254) ميخواست دوباره مطلب را مورد رسيدگي قرار دهد، ولي نمايندهٴ او در 1248، براي بار دوم تلمود را تحريم كرد. اين امر از نظر مطالعهٴ تلمود در فرانسه حادثهٴ خطرناكي بود. از سوي ديگر، فشارهايي كه به وسيلهٴ دونين ايجاد شد، و تا قرنها به صورت دردناكي دوام يافت، ميتوان گفت مطالعات عبري را در ميان تعدادي از مسيحيان تشديد كرد.
ماهر روتنبرگي (نيمهٴ دوم سدهٴ سيزدهم)، كه شاهد تلمودْ سوزان بوده است، به ياد اين رويداد مرثيهاي سرود كه هنوز هم روز نهم ماه آب در كنيسهها خوانده ميشود.
در مورد قَبّاليان فصل فلسفه، و در مورد تنحم اورشليمي ¿ فصل زبانشناسي.
در مورد صدقه بن منجع سامري ¿ فصل طب.
ج. اسلام
ابوالبقا
ابوالبقا صالح بن حسين جعفري در 1221 ـ 1222، كتاب البيان الواضح المشهود من فضائح النصارا و اليهود را در جواب نامهٴ امپراتور روم به ملك كامل محمد ايوبي (سلطان مصر از 1218 تا 1238) نوشت. اين كتاب به
تَخْجيل مَنْ حَرًفَ التوريةَ و الانجيلَ هم معروف است.
تحرير جديدي از اين كتاب كه توسط ابوالفضل مالكي سُعُودي (1536) صورت گرفته، در اصل تلخيص از آن است.
ابن صلاح
تقيالدين ابو عمرو عثمان بن صلاحالدين بن صلاح شَهْرَزوري. در 1181 ـ 1182، در نزديكي شهرزور كردستان زاده شد؛ در موصل درس خواند؛ در بيتالمقدس و دمشق تدريس كرد، و در 1245، در آن جا درگذشت. او فقيه و محدث شافعي و از فاضلترين مردان عصر خويش بود. كتاب أقْصَي الاٴَمَل و الشوق في علوم الحديث الرسول او رواج زيادي يافت. از آثار ديگرش رسالهاي در باب شعاير حج است به نام كتاب صِلَةِ الناسك في صفة المناسك.
ابن حاجب
¿ فصل زبانشناسي در ذيل.
د. بودايي
مقارن سدهٴ سيزدهم، دين بودا در خود هند بسيار محدود و منحصر به سيلان، نپال و برمه